انسان با تهذیب نفس و علم حضوری می تواند حضور علت هستی بخش را درک نماید؛ لذا در فلسفه اسلامی خداوند حاضر علی الاطلاق است. اما پرسش از چرایی عدم انکشاف حضور الهی به طور گسترده برای بشر از طریق روش هایی مانند تجربه دینی ذهن فیلسوفان دین را به خود مشغول داشته است و تقریرات شلنبرگ در استدلال به اختفای الهی برای الحاد، در این میان نقش محوری دارد. عمده پاسخ ها به علت اختفای الهی از منظر وجودی، فلسفی، عرفانی و کلامی است. اما در پژوهش حاضر به روش تحلیل محتوایی سعی شده است رویکردهای انسانی تراویس دامزدی مورد ارزیابی قرار گیرد. وی با بیان مواردی مانند شاخص انزجار آسیب دیده، شاخص انزجار محدودیت وجودی، شاخص ترس و امید و شاخص از خود بیگانگی سعی در طرح دلایل اختفای الهی نموده است. در این مقاله عمده نقدهای این رویکرد انسانی مواردی چون نسبی گرایی و استقرای ناقص، بی نیاز نبودن از رویکردهای کلامی مانند تدبیر، حکمت و لطف الهی، ارائه تصویری منفعل از خداوند و عدم توجه به بعد اجتماعی دین، دانسته شده است.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

شاخص زیستی BMWP (Bioligical Monitoring Working Party) از متداول ترین شاخص های برگرفته از جمعیت خرد بی مهرگان کوچک (ماکروبنتوز) است که با استفاده از امتیازدهی به خانواده های جمع آوری شده به ارزیابی کیفی سلامت بوم سازگان های رودخانه ه ای می پردازد. در این مطالعه نمونه برداری در نه ایستگاه از سرشاخه های وارنگه رود و ولایت رود در طول رودخانه کرج تا بیلقان در مجاورت شهر کرج به صورت فصلی از پاییز 1396 تا تابستان 1397 انجام شد. نمونه برداری ماکروبنتوزها با سوربرسمپلر انجام و پس از تثبیت با فرمالین پنج درصد و رنگ آمیزی نمونه های شناسایی و جداسازی شدند. در نتایج به دست آمده از مجموع 38400 نمونه ماکروبنتوز جمع آوری شده تعداد 51 تاکسون از 42 خانواده شناسایی شد. میانگین تراکم سالانه در رودخانه کرج 2911 (عدد/مترمربع) به ثبت رسید. جمعیت بندپایان و کرم های حلقوی درمجموع 97 درصد تراکم ماکروبنتوزهای شناسایی شده را تشکیل می دهند. میانگین کل شاخص BMWP در رودخانه کرج 8/48 بوده و دامنه تغییرات شاخص BMWP بر اساس ایستگاه (0/109-0/4) می باشد. بیشینه مقدار میانگین سالانه این شاخص (83/73) در ایستگاه وارنگه رود و کمینه مقدار آن (50/26) در ایستگاه شهرستانک مشاهده شد و روند تغییرات این شاخص از بالادست به سمت پایین دست رودخانه، کاهشی بود. طبقه بندی و زون بندی وضعیت کیفی رودخانه کرج با استفاده از شاخص BMWP نشان داد که ایستگاه های پایین دست ازجمله بیلقان، پل خواب، آسارا و شهرستانک دارای وضعیت ضعیف، ایستگاه های بالادست ازجمله شهرستانک، حسنکدر، گچسر و دیزین در شرایط متوسط و ایستگاه 9 (وارنگه رود) در وضعیت خوب می باشد. ایستگاه پل چوبی بعد از سد کرج نیز علیرغم قرار گرفتن در پایین دست رودخانه دارای کیفیت متوسط بوده است. به نظر می رسد ایستگاه هایی که وضعیت بوم شناختی فقیر (P) در آن ها ارزیابی شده است لازم است در اولویت برنامه های مدیریتی برای حفاظت و کاهش بار آلودگی قرار گیرند.

در این مطالعه ارزیابی جریان محیط زیستی رودخانه بشار با استفاده از روش هیدرولوژیک تنانت و مقایسه مشخصات عمق و سرعت جریان آب در مقاطع عرضی رودخانه با نیاز های مراحل مختلف چرخه زندگی ماهیان شاخص رودخانه انجام شد. برای پایش وضعیت ماهیان رودخانه بشار و برداشت مقاطع عرضی رودخانه پیمایش های صحرایی در مهرماه و دی ماه سال 1400 انجام شد. انتخاب گونه های شاخص براساس نظرسنجی از متخصصان انجام گرفت. از بین 23 گونه ماهی رودخانه بشار، 5 گونه از خانواده کپورماهیان بیشترین امتیاز را کسب کردند. نیازهای زیستی این گونه ها به عنوان گونه های شاخص استخراج گردید و مبنای مقایسه با داده های مقاطع عرضی رودخانه بشار قرار گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که در بالادست رودخانه بشار (محدوده ایستگاههای هیدرومتری قلات و شاهمختار) طبقه خوب روش تنانت، شامل 40 درصد متوسط دبی سالانه برای دوره پرآبی (آذر تا اردیبهشت) و 20 درصد متوسط دبی سالانه برای دوره کم آبی (خرداد تا آبان)، به ترتیب مناسب تامین نیازهای زیستگاهی برای دو مرحله زندگی بالغ و لارو سیاه ماهیان رودخانه بشار است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

این مطالعه در سال 1391 در 6 ایستگاه تعیین شده در تالاب شادگان انجام شد. نمونه برداری در دو فصل بهار و تابستان انجام گرفت. عملیات نمونه برداری شامل نمونه برداری از رسوبات بستر و نمونه برداری از آب جهت تعیین پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب میباشد. درصد مواد آلی ودانه بندی رسوبات نیزتعیین گردید. در طول دو فصل نمونه برداری جمعا 16 گونه از 5 رده جانوری ماکروبنتوزها شناسایی و شمارش شد. در بین رده های شناسایی شده بیش ترین درصد فراوانی مربوط به رده شکم پایان و پس ازآن رده دوکفه ای ها در دو فصل بوده است. نتایج حاصل ازبررسی های پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب نشان داد که بین ایستگاه های مختلف نمونه برداری در فصول بهار و تابستان از نظر شوری اختلاف معنی داری وجود ندارد (P<0.05)، درحالی که پارامترهای دما، DO، EC، PH و هدایت الکتریکی در بین ایستگاه های نمونه برداری و بین دو فصل دارای اختلاف معنی داری بودند (P<0.05). بر اساس نتایج حاصل از درصد مواد آلی، بیش ترین مقدار درصد مواد آلی رسوبات مربوط به فصل تابستان (10.77±2.13) و پس از آن مربوط به فصل بهار (0.99±0.87) می باشد. نتایج آنالیز آماری نشان داد بین میانگین درصد مواد آلی رسوبات در دو فصل اختلاف معنی داری وجود دارد (P<0.05). به منظور پی بردن به وضعیت اکولوژیکی منطقه از نظر میزان آلودگی، ازشاخص HFBI با تاکید بر مواد آلی استفاده گردید. شاخص HFBI محدوده مورد مطالعه را درد و فصل بهار و تابستان در دو طبقه کیفی ضعیف و نسبتا ضعیف طبقه بندی نمود. بدین ترتیب که در فصل بهار ایستگاه های 5 و 6 و در فصل تابستان ایستگاه های 1، 2 و 5 در طبقه کیفی ضعیف و سایر ایستگاه ها در فصل بهار و تابستان در طبقه کیفی نسبتا ضعیف قرار گرفتند. نتایج آنالیز آماری شاخص هیلسنهوف نشان داد که در فصل بهار، ایستگاه 4 اختلاف معنی داری با سایر ایستگاه ها دارد (P<0.05). نتایج حاصل از این بررسی نقش ورود فاضلاب ها را در افزایش بار آلودگی های آلی به تالاب و افزایش روند آلودگی تالاب را نشان می دهد که لزوم در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی و مدیریت هماهنگ در کاهش آلودگی های آلی را طلب می کند.

در این پژوهش بزرگ بی مهرگان کف زی برای ارزیابی کیفیت آب رودخانه قشلاق سنندج مورد بررسی قرار گرفتند. نمونه ها طی 3 بار نمونه برداری از 3 ایستگاه در اردیبهشت ماه، تیرماه و مردادماه سال 1386 توسط نمونه ردار سوربر جمع آوری شدند. بزرگ بی مهرگان کف زی در سطح خانواده شناسایی، و سپس کیفیت آب با استفاده از روش هیلسنهوف و جدول شاخص زیستی تعیین گردید. در این مطالعه 12 خانواده مشاهده شد که 8 خانواده مربوط به شاخه بندپایان، 3 خانواده مربوط به شاخه کرم های حلقوی، و 1 خانواده مربوط به کرم های پهن بود. بیش ترین فراوانی در ایستگاه 1 و 2 مربوط به موجودات راسته یک روزه ها، بهاره ها و ناجورپایان می باشد که از خانواده مربوط به حشرات که نشان دهنده شاخص آب های با کیفیت خوب هستند، در حالی که در ایستگاه 3 با میزان متوسط و زیاد مواد آلی، خانواده پلاتیسنمیده از فوق راسته سنجاقک ها و گلوسیفونیده از فوق راسته زالوها به عنوان خانواده هایی از جانوران آبزی که نشان دهنده شاخص آب های آلوده با تحمل بالا می باشند، شناسایی شدند. بر اساس نتایج جدول شاخص زیستی، درجه آلودگی آلی ایستگاه 2 در تمام ماه های نمونه برداری و ایستگاه 1 به جز تیرماه (طبقه کیفی خوب) در طبقه کیفی بسیار خوب و ایستگاه 3 در سه طبقه کیفی خوب (اردیبهشت ماه)، متوسط (تیرماه) و تا حدودی ضعیف (مردادماه) قرار گرفتند.

یکی از مسائل مهم در حوزه محیط زیست برآورد کمّی صحیح از وضعیت محیط زیست در سطح جهانی و ملی است. در این راستا، طی سالیان اخیر مؤسسات و نهادهای گوناگون ملی و بین المللی سعی کرده اند که شاخص ها و معیارهایی را جهت سنجش عملکرد محیط زیستی کشورها ارائه کنند. در گزارش حاضر ضمن بررسی روش ها و شاخص های مختلف بین المللی ارائه شده طی سالیان اخیر جهت ارزیابی عملکرد و وضعیت محیط زیستی کشورها، تصویری از وضعیت و جایگاه محیط زیستی ایران در سطح جهان و منطقه مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفته است. بررسی وضعیت محیط زیستی کشور براساس شاخص های بین المللی در گزارش حاضر نه به معنای تأیید کامل این گونه امتیازدهی ها و رتبه بندی ها، بلکه صرفاً با هدف اطلاع و آگاهی سیاستگذاران و تصمیم گیران نسبت به روایت های مختلف بین المللی از وضعیت محیط زیستی کشور صورت گرفته است. متأسفانه به دلیل کمبود داده های متقن و عدم شفافیت، صحت سنجی نمره دهی های انجام شده در شاخص های بین المللی با استفاده از داده های ملی مقدور نیست. در این شرایط انتظار می رود سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری دستگاه های اجرایی و نظارتی نسبت به رصد مستمر وضعیت محیط زیستی کشور با استفاده از شاخص های کمّی و سنجش پذیر در قالب گزارش های سالیانه شفاف اقدام کند. با توجه به ارزیابی شاخص های مورد بررسی در مطالعه حاضر، می توان از موضوعاتی نظیر تغییرات اقلیمی، سلامت محیط زیستی، سرمایه طبیعی، مدیریت و بهره وری منابع، رد پای بوم شناختی و همچنین ظرفیت زیستی به عنوان سنجه های ارزیابی وضعیت کشور استفاده کرد.

AbstractHeavy metals are among the most suitable indicators for assessing pollution in soil and water resources due to their long-term persistence in the environment and toxic characteristics, which often pose significant challenges. The aim of this study was to investigate heavy metal contamination in soil across forest, rangeland, agricultural, and residential land uses in the Vaz watershed. For this purpose, 47 soil samples from all land uses and one riverbed sediment sample from the watershed outlet were collected. After drying, the samples were sieved through a 63-micron mesh and transferred to a laboratory for elemental concentration analysis using ICP-MS. The concentrations of chromium (Cr), manganese (Mn), iron (Fe), nickel (Ni), copper (Cu), zinc (Zn), arsenic (As), cadmium (Cd), mercury (Hg), and lead (Pb) were analyzed. Contamination indices—including the contamination factor (CF), degree of contamination (Cd), modified degree of contamination (mCd), geo-accumulation index (Igeo), enrichment factor (EF), and ecological risk index (ERI)—were applied to evaluate sediment quality across different land uses. Results indicated that urban (residential) land use exhibited the highest values for both the contamination factor (CF) and geo-accumulation index (Igeo), followed by agricultural, forest, and rangeland land uses, respectively. Based on the degree of contamination (Cd), rangeland showed very low contamination, forest and agricultural land uses had moderate contamination, and residential land use displayed high contamination. However, the modified degree of contamination (mCd) revealed very low contamination levels for forest, rangeland, and agricultural land uses, and low contamination for residential areas.